ଉପକ୍ରମ
କୃଷି ବନୀକରଣ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳବାୟୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (microclimate moderation), ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ଜୀବିକା ଓ ଆୟର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭାବକୁ କମ୍ କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି। କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଜଳବାୟୁର ଅନିଶ୍ଚିତତା ପ୍ରତି କମ୍ ସ୍ପର୍ଶକାତର କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଜାତୀୟ କୃଷି ବନୀକରଣ ନୀତି ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ। ଏହି କୃଷି ବନୀକରଣ କ୍ଷେତ୍ରର ସଂଗଠିତ ବିକାଶ ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ₹୪୦୦୦-୫୦୦୦ କୋଟିର ପାଣ୍ଠି ସହିତ ଏକ ମିଶନ କିମ୍ବା ବୋର୍ଡ ଗଠନ କରିବାକୁ ଏହି ନୀତି ସୁପାରିଶ କରେ।
ଏହି ନୀତିର ଅନୁପାଳନ କ୍ରମେ, "ହର ମେଢ୍ ପର ପେଡ୍" (ପ୍ରତି ହିଡ଼ରେ ଗଛ) ଆଦର୍ଶ ସହ ଫସଲ ଚାଷ ସହିତ ଚାଷ ଜମିରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଓ ଏହାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ୨୦୧୬-୧୭ ମସିହାରେ ସ୍ଥାୟୀ କୃଷି ପାଇଁ ଜାତୀୟ ମିଶନ (NMSA) ଅଧୀନରେ କୃଷି ବନୀକରଣ ଉପ-ମିଶନ (SMAF) ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। କୃଷି ବନୀକରଣ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିକା ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି, ମୃତ୍ତିକା ଉର୍ବରତା ସଂସ୍କାର, ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ, ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱର ପୁନଃଚକ୍ରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜଳବାୟୁର ଉନ୍ନତି ହୋଇଥାଏ।
୨. ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
- ଉନ୍ନତମାନର ଚାରା ବା ରୋପଣ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଏବଂ ଅଦରକାରୀ ପତିତ ଜମି ତଥା ଚାଷଯୋଗ୍ୟ ଜମିରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ପାଇଁ ପ୍ରଚଳିତ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା।
- ଫସଲ ଚାଷ ସହିତ ଏକ ପରିପୂରକ ଏବଂ ସମନ୍ୱିତ ଭାବରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ତଥା ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରିବା।
- ଉତ୍ପାଦିକା ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି, ଅତିରିକ୍ତ ଆୟ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ପରିବାର, ବିଶେଷ କରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଜୀବିକାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା।
- ବିହନ, ଚାରା, କ୍ଲୋନ୍ , ସଙ୍କର ଜାତି ଏବଂ ଉନ୍ନତ କିସମ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଗୁଣବତ୍ତାସମ୍ପନ୍ନ ରୋପଣ ସାମଗ୍ରୀର ଉପଲବ୍ଧତା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା; ଏହାର ସାମଗ୍ରିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଚାଷୀ ଏବଂ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ଗଛଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣବତ୍ତାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା।
- କୃଷି ବନୀକରଣ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶ (R&D), କୃଷି ପ୍ରସାର ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ।
| Sl. No | Name of Interventions | Unit Cost (upper limit) in Lakh | Remarks |
| 1 | Establishment of new Nurseries | Rs. 50.00 | 100% assistance to Govt. agencies (Govt. land) 50% assistance to private agencies |
| a | Hi-tech (2 Ha.) | Rs. 16.00 | |
| b | Big (1 Ha.) | Rs. 10.00 | |
| c | Small (0.5 Ha.) | ||
| 2 | Raising of Saplings in the existing Nursery | Up to Rs. 5.00 lakh/ Nursery | |
| 3 | Establishment of Tissue Culture unit | ||
| a | Strengthening of existing tissue culture unit | Up to Rs. 20.00 lakhs | |
| b | Establishment of new tissue culture unit | Up to Rs.200.00 Lakhs | |
3. Key interventions:
- Raising of Shade seedlings to fulfil the requirement of shade plantations under coffee mission for six coffee growing districts like Koraput, Rayagada, Kandhamal, Gajapati, Kalahandi and Keonjhar.
- Promote the setting up of new small, medium and Hi-Tech Nurseries for producing QPM (Quality planting Materials) like seeds, seedlings, clones and improved varieties to meet the requirement of farmers.
4. Financial Achievement of Previous year:
(Figure in Lakh)
| Year | Fund Received from Govt. of India (CS) | Fund received as matching share from Govt. of Odisha (SS) | Total Sanction Amount Sanction Amount (CS+SS) | Expenditure Incurred |
| 2023-24 | 149.00 | 99.33 | 248.33 | 248.33 |
| 2024-25 | 450.00 | 300.00 | 750.00 | 750.00 |
